02188602690 – 02188602689
تهران، خیابان جمال الدین اسد آبادی، نبش کوچه شصتم، ساختمان تابان، پلاک 432، طبقه سوم ، واحد 304
مدت زمان مطالعه ۹ دقیقه

انواع ترس در کودکان

ترس به طور کلی برای تکامل و رشد انسانها مفید است و در شکل‌گیری شخصیت افراد موثر است، و کمک می کند با پدیده‌ها و مشکلات برخورد منطقی و عاقلانه‌ای را داشته باشیم. هنگامی که یک فرد با چیزی روبرو می‌شود که احساس ترس را در فرد برمی انگیزاند بدن شروع به واکنش غیرارادی می‌کند؛ و نشانه‌هایی مانند قرمز شدن چهره، وحشت زدگی و افزایش ضربان قلب را بروز خواهد داد.

و در آخر فرد واکنش‌های فوری انجام می‌دهد، به عنوان مثال فرار می‌کند، در جای خود خشک می‌شود و یا حمله می‌کند. در این مقاله از سایت دکتر بابک ثابتی، روانپزشک و روان درمانگر، قصد داریم به انواع ترس در کودکان بپردازیم و راهکارهای رویارویی و درمان آن ها را ارائه دهیم:

علائم و نشانه‌های ترس و اضطراب اگر چه یکسان است ولی یک تفاوت اصلی با یکدیگر دارند، و اینکه ریشه مساله برای فردی که می‌ترسد کاملا مشخص است و می‌داند از چه چیزی ترسیده است. درحالیکه فردی که مضطرب است و اضطراب شدیدی را تجربه می‌کند از علت اضطراب خود هیچ آگاهی و شناختی ندارد.

علت ترس در کودکان

عوامل مختلفی نظیر عوامل زیستی، خانوادگی و روان شناختی در ایجاد ترس در کودکان تاثیر دارند، که در ادامه به معرفی آن‌ها خواهیم پرداخت.

یکی از عوامل موثر در ایجاد ترس در کودکان روش‌های زیستی غلط والدین برای ساکت کردن و تربیت فرزند و همینطور واردار کردن فرزند به انجام کار است، که به طور معمول با تهدید و فشار روانی زیادی همراه است.

یکی از علت‌های مهم ایجاد ترس در کودکان الگوبرداری از والدین است که به طور مثال ترس مادر یا پدر از چیزی به کودک نیز منتقل خواهد شد.

احساس امنیت نکردن کودک بنا به دلایل مختلف مانند شاغل بودن مادر و دور بودن کودک موجب به وجود آمدن ترس‌هایی در کودکان خواهد شد.

کودکان به دلیل قوه‌ی تخیل بالا در صورت تماشای فیلم ترسناک دچار ترس و وحشت زیادی خواهند شد.

بیشتر کودکان وابستگی شدیدی به والدین خود دارند، بنابراین جدا ماندن از آن‌ها موجب ایجاد ترس و استری در آن‌ها خواهد شد.

تغییرات محیطی و مکانی در برخی از کودکان به دلیل آشنا نبودن وی یا محیط اطراف، تغییر محل سکونت، جدا شدن از والدین شامل ایجاد ترس‌هایی از نوع  ترس از تاریکی و ترس از حیوانات  و … در کودک خواهد شد.

برخی از کودکان هم به دلیل تجربه کردن اتفاقاتی مانند تصادف کردن، گم شدن، آسیب دیدن و … ترس در آن‌ها ایجاد خواهد شد.

انواع ترس در کودکان

معمولا کودکان از چیزهای مختلفی هراس دارند و می‌توان موارد مختلفی را نام برد، مثلا در جمع تازه‌ای احساس غریبی می‌کنند، در یک محیط جدید و تاریک احساس ترس می‌کنند، وقتی با آدم‌های جدیدی آشنا می‌شوند می‌ترسند جلو بروند یا به حیوانات نزدیک نمی‌شوند و اگر گرسنه باشند یا صدای بلند بشنوند سریع گریه می‌کنند. هر یک از انواع ترس‌ها به طور کامل‌تر در زیر آورده شده است:

ترس ابتدایی

اولین ترس کودکان به هنگام جدایی از شکم مادر و لحظه تولد رخ می‌دهد. هنگامی که نوزاد از محیط داخل رحم خارج می‌شود تا حیات تازه ای را به شیوه متفاوت آغاز کند با گریه همراه است.

احساس غریبی کردن

هنگامی که کودکان خود را از افراد مورد اعتماد مانند پدر یا مادر خود جدا می‌بیند به شدت احساس ترس می‌کند یا وقتی وارد محیط جدید می‌شوند و خود را در بین انسان‌های دیگر تنها می‌بینند احساس غریبی می‌کنند و گریه خواهند کرد. این نوع ترس در کودکان بین 7 ماهگی تا یک سالگی شروع شده و در 18 ماهگی به اوج خود می‌رسد، و به دلیل اینکه کودک هنوز از مفهوم زمان چیزی نمی‌داند فکر کرده این جدا شدن از مادر همیشگی است و هیچگاه به آغوش مادر خود باز نمی‌گردد.

ترس از محیط تاریک

کودک پس از اینکه توانست مفهوم شب و روز را درک کند کم کم احساس ترس از تاریکی را بروز می‌دهد، و برای خودمان بارها اتفاق افتاده است که کودک به هنگام خوابیدن سروصدا راه انداخته است و با گریه از ما خواسته که او را در اتاق تاریک تنها نگذاریم.

ترس‌های محیطی

کودکان در دوران بچگی خود به علت اینکه درک درستی از محیط اطراف خود ندارد و کنجکاوی شدیدی در عین حال دارند، بنابراین هنگام روبرو شدن با حیوانات و عروسک‌های جدیدش می‌ترسد و دنبال پناه گرفتن در آغوش مادر خود می‌باشد. این ترس‌ها طبیعی هستند و کودک با تجربه کردن و خطا کردن است، که یاد می‌گیرد و مسیر رشد خود را طی می‌کند. وظیفه پدر و مادر در چنین لحظاتی این است، که کودک خود را تنها نگذارند و او را همراهی کنند. کودک در مسیر رشد خود با مهدکودک، مدزسه، کلاسهای فوق برنامه و غیره شرکت می‌کند، مدام با ترس‌های جدید روبرو می‌شود تا دوران رشد خود را به تدریج طی کند.

با بزرگ شدن کودک ترس‌های دیگری را تجربه می‌کند که از جنس اضطراب هستند، و او همزمان که احساس ترس می‌کند شدیدا مضطرب می‌شود، مانند:

ترس از دکتر و پرستار

از رایج ترین ترس‌ها در بین کودک ترس از پزشک است، وقتی برای اولین باز پزشک، کودک را واکسن یا امپول زد و احساس درد ناشی از سوزن آمپول در ذهن کودک باقی می‌ماند و بعدها با هر بار پزشک دیدن آن احساس درد را به خاطر می‌آورد.

ترس از مهدکودک و مدرسه

بیشتر کودکان نسبت به مهدکودک و مدرسه حس خوبی ندارند، و آن را بهانه‌ای برای جدا ماندن از مادر می‌دانند و دست به هرکاری می‌زنند تا پدرو مادر برای بردن آنها منصرف شوند و در صورت اصرار والدین به دل درد، سرگیجه و ضعف دچار می‌شوند.

علائم و نشانه‌های ترس در کودکان

  • رنگ پریدگی صورت
  • احساس خستگی شدید
  • بی اختیاری ادرار
  • بالا رفتن ضربان قلب
  • تنگی نفس و گرفتن صدا
  • لرزش اندام
  • عرق کردن
علائم ترس در کودکان
  • نگاه‌های غیرطبیعی
  • اختلال در خواب
  • اختلال گوارشی
  • گوشه‌گیری
  • جویدن ناخن
  • احساس خشم و عصبانیت
  • شب ادراری

راهکارهای درمان برای غلبه بر ترس کودکان

از آنجایی که هر کودکی در زندگی خود از مجموعه چیزهایی، هراس دارد و سعی می‌کند با روش‌هایی مثل جیغ و گریه، فرار و دعوا خود را از آن دور نگه دارد. در ادامه مجموعه روش‌هایی که می‌تواند مفید واقع شود و ترس کودکان را کم کند بیان شده است:

  • اولین و مهم‌ترین اقدام برای درمان ترس کودکان شناسایی عامل ترس کودک است. که با توجه به آن می‌توان برای درمان ترس روشی مناسب را انتخاب کرد.
  • باید به آرامی و کم کم کودک را با عامل ترس خود مواجه کرده و در طول آن کودک را تنها نگذاشته و از او حمایت کنید.
  • سعی کنید از کودک تعریف و تمجید کنید، و به او مدام بگویید که شجاع است و در مقابله با ترس‌هایش موفق خواهد شد؛ و به هیچ عنوان کودک خود را ترسو خطاب نکنید.
  • از تهدید کردن کودک خود مانند ترساندن او از موجودات خیالی برای انجام کاری خودداری کنید. این کار موجب ایجاد احساس اضطراب و وحشت در او خواهد شد.
  • کودک را از شرایطی که برای او ترسناک است و ایجاد وحشت کرده، دور کنید.
  • کودک را با تاریکی آشنا کرده و سپس برای جالب کردن محیط  تاریک برای فرزند خود با استفاده از وسایلی با او بازی کنید و به مرور زمان برای عادت کردن کودک به تاریکی میزان تاریکی را افزایش دهید.
  • الگو برداری ترس کودکان را کاهش داده و از آن جلوگیری خواهد کرد، به طور مثال برای جلوگیری از ترس کودکان از حیوانات کودکی که از حیوان‌ها نمی‌ترسد را الگوی او قرار دهید و برای کودک خود نقای حیوان کشیده و یا عروسک حیوان بخرید.
  • به کودک خود به طور آهسته آهسته و بدون زور، بگویید اگر در موقعیت‌های ترس زا قرار گرفته است آرامش خود را حفظ کند.
  • به کودک خود توضیح دهید برخی از ترس‌هایش واقعی نیست و زاییده تخیلات او هستند. هم چنین علت شکل گیری برخی از رخدادهایی که از آنها می‌ترسد مانند صدای رعد و برق یا صدای لوازم برقی را توضیح دهید.
  • با کودک خود روراست باشید، اگر قرار است او را نزد پزشک ببرید تا آمپول بزند؛ به او دروغ نگویید و او را به لحاظ ذهنی آماده کنید. این کار کمک می‌کند کودک‌تان به شما اعتماد کند و با گذشت زمان بر ترس‌هایش غلبه کند.
  • درباره ترس‌های خود به کودک چیزی نگویید اجازه دهید کودک تان در کنارتان احساس اطمینان داشته باشد و از شما احساس آرامش دریافت کند.
  • برای کودک داستان‌هایی را بخوانید که در آنها قهرمان داستان توانسته است با ترس‌هایش روبرو شود و بر آنها پیروز شود. چنین داستان‌هایی باعث می شود کودک‌تان با قرار دادن قهرمان‌های داستان به عنوان الگو بر ترس‌هایش غلبه کند.

ترس کودکان در شب

ترس‌های شبانه در کودکان به طور معمول از 2 سالگی شروع شده و شامل ترس از تاریکی، ترس از هیولاها زیر تخت و ترس از تنها خوابیدن می‌شود. ترس از شب در کودکان ممکن است تا سن 8 الی 9 سالگی ادامه پیدا کند. به مرور زمان و با بزرگتر شدن به دلیل افزایش قدرت تخیل کودک این ترس شدیدتر خواهد شد، این مسئله کاملا از نگاه رشد و تکامل کودم منطقی به نظر می‌رسد، به علت اینکه کودک هنوز در مرحله یادگیری و جدا کردن خیال از واقعیت است، بنابراین وجود هیولاها و موجودان نامرئی ترسناک در زیر تخت و یا داخل کمد برای او کاملا واقعی به نظر می‌رسد.

برای کمک به فرزاندن خود و رهایی او از ترس‌های شبانه ساعاتی قبل از خواب کودک برای او داستان‌های شاد تعریف کنید. سعی کنید قبل از خواب کودکان را استحمام کرده و یا دست و پاهای او را با آب ولرم بشویید و هم‌چنین آهنگی ملایم قبل از خواب پخش کنید و خودتان نیز دقایقی کنار تخت فرزندتان بنشینید. برای ایجاد احساس امنیت در کودکان می‌توانید یک چراغ قوه و یا چراغ خواب در اتاق کودک خود قرار دهید. قبل از خواب با فرزند خود درباره‌ی افکار و چیزهایی که داخل ذهن او میگذرد، صحبت کنید.

ترس کودکان در شب

سخن پایانی

هدف از ارائه این مقاله آشنا کردن شما عزیزان با انواع ترس در کودکان و هم‌چنین علت ایجاد ترس در کودکان بود. در ادامه نیز راهکارهای درمانی برای رفع ترس کودکان را به شما معرفی کردیم. اما به این نکته توجه داشته باشید، در صورتی که با ترس شدید کودک خود مواجه شدید، و استفاده از این روش‌ها برای از بین بردن ترس کودکتان موثر نبود؛ حتما به روانپزشک خوب برای حل کردن مشکل کودک خود مراجعه کنید.

برچسب ها:
دکتر بابک ثابتی

دکتر بابک ثابتی

متخصص اعصاب و روان (روانپزشک و درمانگر)
متخصص و مشاوره در زمینه های اختلالات روانپزشکی، ازدواج، اعتیاد، شغلی، مشکلات زناشویی و خانوادگی

آخرین دیدگاه‌ها

مقالات مرتبط
بهترین مشاوره نوجوان در تهران

بهترین مشاوره نوجوان در تهران

این روزها مشاوره کودک و نوجوان یکی از تخصصی ترین و حساس ترین مشاوره هایی است که از سوی بهترین مشاورین، متخصصین و روان...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.