02188602690 – 02188602689
تهران، خیابان جمال الدین اسد آبادی، نبش کوچه شصتم، ساختمان تابان، پلاک 432، طبقه سوم ، واحد 304
دکتر بابک ثابتی / مشاوره کودک و نوجوان / اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان
مدت زمان مطالعه ۶ دقیقه

اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

احتمالا کودکان یا نوجوانانی را در بین اقوام یا آشنایان خود دیده باشید که اغلب از جمع ها و دورهمی های خانوادگی یا دوستانه گریزان هستند. اگرچه عدم مهارت در برقراری ارتباط بین این گروه سنی باعث دوری از جمع یا اصطلاحا خجالتی شدن آن ها می شود، اما گاهی این جمع هراسی به شکل دائمی و با اضطراب فراوان ظاهر می گردد. به پریشانی، ترس و اضطراب شدید به هنگام حضور فرد در اجتماع، اختلال اضطراب اجتماعی اطلاق می شود. این اختلال اضطرابی معمولا در کودکی و یا نوجوانی آغاز شده و در صورت عدم درمان تا بزرگسالی نیز ادامه می یابد. تا انتهای این مقاله همراه ما باشید و با علل، علائم و راه های درمان اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان آشنا شوید.

اختلال اضطراب اجتماعی (فوبیا اجتماعی) چیست؟

به ترس مشخص و پایدار از موقعیت های اجتماعی یا عملکردی که همراه با پریشانی و اضطراب شدید است، اختلال اضطراب اجتماعی (social anxiety disorder)یا جمع هراسی اطلاق می شود. افراد مبتلا به این اختلال نه تنها از شرکت در مهمانی ها، گردهمایی و هر نوع اجتماع مضطرب می شوند، بلکه در موقعیت هایی مانند صحبت با افراد ناآشنا و تمرکز دیگران بر روی آن ها دچار ترس شده و به اصطلاح دست پاچه می شوند. در گذشته این اختلال را به نام فوبیا اجتماعی (social phobia) معرفی می کردند، اما در واقع فوبیا درجات شدیدتری از اختلال اضطراب اجتماعی است.

این اختلال در کودکان و نوجوانان نیز به صورت انزوا یا گوشه گیری از موقعیت های اجتماعی بروز کرده و اکثر کودکان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی در محیط های عمومی مانند مدرسه، دورهمی های خانوادگی، بازی های گروهی و سایر جمع ها دچار ترس و اضطراب شدید می شوند. اغلب این افراد، به ویژه کودکان و نوجوانان از مورد تحقیر قرار گرفتن یا قضاوت شدن از سوی دیگران نگران و مضطرب می شوند. مبتلایان به اختلال اجتماعی نگرانند که مبادا در جلوی دیگران پریشان شده و دچار اضطراب شوند و حتی دیوانه به نظر برسند.

علت فوبیا اجتماعی در کودکان و نوجوانان

اگرچه علت اصلی این اختلال در کودکان نامشخص است، اما عوامل وراثتی می تواند خطر ابتلای کودکان به اختلال اضطراب اجتماعی افزایش دهد. مطالعات علمی نشان می دهد که کودکانی که سابقه اختلال های اضطرابی را در خانواده خود داشته اند، بیشتر در معرض اضطراب اجتماعی و حتی فوبیا اجتماعی قرار می گیرند. با این وجود، عوامل محیطی مانند نوع تربیت و رفتار والدین نیز در ایجاد این اختلال در کودکان و نوجوانان نقش مهمی ایفا می کند. برای مثال کودکانی که در موقعیت های اضطرابی توسط دیگران به ویژه والدین خود، تحقیر یا توهین می شوند، شانس ابتلا به اختلال اضطراب اجتماعی در نوجوانی بیشتری دارند. بدون شک نوع رفتار و تعاملات والدین با کودکان می تواند در رشد اضطراب اجتماعی آن ها نقش بسزایی داشته باشد.

علائم اضطراب اجتماعی

افراد مبتلا به جمع هراسی یا اضطراب اجتماعی در مواجهه با موقعیت های اجتماعی همیشه و به طور ثابت دچار اضطراب می شوند. این ترس همیشه (یا گاهی) با علائم دل آشوبی، تپش قلب، حالت تهوع، لرزش دست ها و بدن، احساس تنگی نفس و تعریق کف دست ها همراه است. این اضطراب ممکن است در کودکان با گریه، قشقرق به راه انداختن، یخ زدگی یا بیزاری از موقعیت های اجتماعی با افراد غریبه ظاهر شود.

اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان علاوه بر علائم ترس و اضطراب معمولا با جمع گریزی و عدم ارتباط با همسالان تشخیص داده می شود. اغلب کودکان مبتلا به این اختلال تعداد محدودی دوست دارند و از ورود به فعالیت های گروهی به شدت دوری می کنند. آن ها معمولا از موقعیت های اجتماعی مانند صحبت کردن با دیگران یا تلفن، پرسش و پاسخ در کلاس درس، قرار گرفتن در مرکز توجه و گردهمایی ها فرار می کنند. عمدتا بزرگسالان توانایی تشخیص اضطراب شدید و بی دلیل خود را تشخیص می دهند، اما کودکان درکی از این اضطراب نداشته و دچار بیقراری و ناراحتی بیشتر می شوند.

تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

همان طور که در بالا اشاره شد، حضور در جمع های ناآشنا یا قرارگرفتن در موقعیت های دشوار اجتماعی مانند ارائه مطالب کلاسی، پاسخ به سوال پرسیده شده از شخص ناآشنا، شرکت در مهمانی ها، صحبت با بزرگسالان، نشست های گروهی، پرسیدن سوال، عکس گرفتن و شرایط مشابه سبب اضطراب در کودکان می شود. اغلب کودکان و نوجوانان مبتلا به این اختلال از قرارگرفتن در این موقعیت ها و شرایطی که مورد ارزیابی قرار می گیرند، دوری می کنند. برای مثال کودکان مبتلا به این بیماری از انتقاد معلمان خود می ترسند، بنابراین به هنگام امتحان یا پاسخگویی به آزمون ها اضطراب فراوانی را تجربه می کنند.

اختلال اضطراب اجتماعی یا جمع هراسی معمولا در اواخر کودکی یا اوایل نوجوانی ظاهر می شوند. این ترس معمولا پیش از ۱۰ سالگی تشخیص داده نمی شود. البته لازم به ذکر است که جمع گریزی یا خجالتی بودن در کودکان و نوجوانان پیش از 4 سالگی قابل مشاهده است، اما اختلال اضطراب اجتماعی یا فوبیا اجتماعی ممکن است بعد از پایان کودکی نمایان شود. متاسفانه عدم تشخیص این اختلال در کودکان و نوجوانان می تواند سبب بروز افسردگی در بزرگسالی شود. همچنین افراد مبتلا به این اختلال به ویژه نوجوانان، به دلیل طرد شدن از جامعه و تنهایی با خطر مصرف مواد مخدر مواجه هستند.

درمان اضطراب اجتماعی در کودکان

مطالعات نشان داده است که پس از تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان، این اختلال پس از 3 سال از تشخیص اولیه در نیمی از کودکان به طور کامل درمان می شود. همچنین، تشخیص به موقع و درمان این اختلال در نوجوانان سبب می شود که این اختلال تا بزرگسالی ادامه پیدا نکند. بنابراین تشخیص و درمان این اختلال می تواند نقش بسزایی در آینده کودکان و نوجوانان داشته باشد.

درمان رفتاری شناختی یا همان CBT درمان موثری برای اختلال اضطراب اجتماعی یا جمع هراسی است که از این روش اغلب برای درمان انواع اضطراب ها استفاده می شود. در این روش درمانی به کودکان و نوجوانان شناسایی احساسات (به طور شاخص اضطراب) آموزش داده شده و راهکارهایی برای کاهش و مدیریت اضطراب ارائه می شود. بدون شک نقش والدین در درمان کودکان مبتلا به این اختلال بسیار حائز اهمیت است و حتی راهکارهایی برای مواجه با اضطراب شدید کودکان به پدرها و مادرها آموزش داده می شود.

کلام آخر

در پایان باید به این نکته اشاره کرد که تشخیص و درمان به موقع اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان باید به عهده روانپزشک یا روانشناس صورت گیرد. متاسفانه برخی از والدین با وجود مشاهده علائم اضطراب اجتماعی این اختلال را با کم رویی یا خجالتی بودن اشتباه گرفته و با رفتارهای غلط شرایط را برای کودک خود بدتر می کنند. توجه داشته باشید که برخی از مبتلایان به این اختلال (به ویژه نوجوانان) ممکن است علاوه بر اضطراب اجتماعی از دیگر اختلالات روانی مانند افسردگی رنج ببرند، بنابراین درمان آن ها را به متخصص روانپزشک بسپارید.

برچسب ها:
دکتر بابک ثابتی

دکتر بابک ثابتی

متخصص اعصاب و روان (روانپزشک و درمانگر)
متخصص و مشاوره در زمینه های اختلالات روانپزشکی، ازدواج، اعتیاد، شغلی، مشکلات زناشویی و خانوادگی

آخرین دیدگاه‌ها

مقالات مرتبط
انواع ترس در کودکان

انواع ترس در کودکان

ترس به طور کلی برای تکامل و رشد انسانها مفید است و در شکل‌گیری شخصیت افراد موثر است، و کمک می کند با پدیده‌ها و مشکلات...

بهترین مشاوره نوجوان در تهران

بهترین مشاوره نوجوان در تهران

این روزها مشاوره کودک و نوجوان یکی از تخصصی ترین و حساس ترین مشاوره هایی است که از سوی بهترین مشاورین، متخصصین و روان...

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.