02188602690 – 02188602689
تهران، خیابان جمال الدین اسد آبادی، نبش کوچه شصتم، ساختمان تابان، پلاک 432، طبقه سوم ، واحد 304
دکتر بابک ثابتی / اختلالات روانپزشکی / از اختلالات شخصیتی و علائم آن چه می دانید؟
مدت زمان مطالعه ۱۰ دقیقه

از اختلالات شخصیتی و علائم آن چه می دانید؟

با اینکه نام اختلالات شخصیتی، آشنا به نظر می رسد و حداقل ممکن است اختلالاتی مانند افسردگی، پارانوئید و… را شنیده باشید. اما اغلب افراد درباره تمام اختلالات در شخصیت اطلاعات کاملی ندارند، برای مثال انواع اختلال شخصیتی چیست؟ آیا درمان اختلال شخصیت امکان پذیر است؟ به همین منظور قصد داریم در این مقاله شما را با صفر تا صد اختلالات شخصیتی و انواع آن آشنا کنیم، پس تا انتهای مقاله همراه ما باشید.

اختلال شخصیتی چیست؟

تعریف لغوی شخصیت، کار آسانی نیست، زیرا از کلماتی برای توصیف افراد استفاده می کنیم که خود دارای معنی گسترده ای هستند و اغلب با هم همپوشانی دارند. علاوه بر این رفتار افراد در موقعیت های مختلف، متفاوت است. چنین چیزی شناخت شخصیت انسان ها را سخت می کند. اگر چه در برخی منابع علمی شخصیت را از زوایای محدود، تعریف کردند. در سلامت روان کلمه شخصیت به مجموعه صفاتی گفته می شود که در فرد مشاهده می شود. همچنین در مجموعه افعال فرد مانند فکر کردن، احساس کردن و رفتار کردن دیده و تا آخر عمر در فرد تقریبا یکسان باقی می ماند.

اختلال شخصیتی به مجموعه ای از تجربه های فکری، رفتاری و عملکردی بلندمدت گفته می شود که با معیارهای فرهنگی یک جامعه، متفاوت و ناسالم است. ممکن است در ما یا دیگران، خصوصیات یا ویژگی هایی دیده شود که برقراری ارتباط یا زندگی کردن را سخت کند. اغلب این ویژگی ها را افراد از دوران نوجوانی یا اوایل جوانی متوجه می شوند: به عنوان مثال:

  • برای این افراد، دشوار است که با دیگران روابط نزدیک برقرار کرده یا روابط خود را حفظ کنند.
  • با دوستان و خانواده خود، همراه نمی شوند.
  • احساسات یا رفتار خود را نمی توانند کنترل کنند.
  • بیش از حد، به حرف دیگران گوش می کنند.

مجموعه این رفتارها ممکن است موجب نارضایتی خود فرد یا اطرافیانش شود و اغلب به دیگران آسیب می رساند. در صورت وجود چنین نشانه هایی، فرد ممکن است دچار اختلال شخصیت باشد.

چه میزان اختلالات شخصیتی شایع است؟

تحقیقات قبلی نشان می دهد که از هر 5 نفر، 1 نفر ممکن است دچار اختلال شخصیتی باشد. با این حال ، یک مطالعه دقیق تر در سال 2006 در انگلیس نشان داد که در یک زمان مشخص، از هر 20 نفر حدود 1 نفر دچار اختلال شخصیت می شود.

انواع اختلالات شخصیتی کدامند؟

روش های مختلفی برای تعریف اختلالات شخصیتی و طبقه بندی آنها وجود دارد: اولین قدم این است که ببنید آیا الگوها یا مجموعه ای از ویژگی های شخصیتی مشخصی در فرد دیده می شود یا خیر؟ پس از شناسایی این الگوها، می توان راه های موثر برای کمک به آن ها پیدا کرد. تحقیقات نشان می دهد، اختلالات شخصیتی را می توان با توجه به زمینه عاطفی به سه دسته تقسیم کرد که به شرح زیر است:

خوشه A: مشکوک و غیرعادی

به طور کلی اولین و بزرگ ترین مشخصه این دسته از افراد داشتن رفتارهای غیرعادی، عجیب و تا حدی مشکوک است که مهمترین اختلال ها در آن عبارتند از:

اختلال شخصیت پارانوئید: افراد دارای اختلال پارانوئید احساس می کنند دیگران غیرقابل تحمل هستند، به راحتی احساس طرد شدن می کنند و تمایل به کینه توزی دارند و به طور کلی افراد مشکوکی هستند.

اختلال شخصیت اسکیزوئید: افراد دارای اختلال اسکیزوئید، سرد هستند و دوست ندارند با دیگران تماس بگیرند و دنیای فانتزی خاص خود را دارند. آن ها معمولا ظاهر سرد و بی تفاوتی داشته و نمی توانند از اکثر فعالیت های خود لذت ببرند.

اختلال شخصیت اسکیزوتایپال: افراد دارای اختلال اسکیزوتایپال (اسکیزوتایپی)، رفتارهای غیرعادی از خود نشان می دهند و ایده های عجیب و غریبی دارند. همچنین آن ها دارای مشکلات فکری فراوان و واکنش های عاطفی نامناسب هستند و چیزهای عجیب و غریبی را می بینند یا می شنوند.

اختلالات شخصیتی

خوشه B: احساسی و دمدمی مزاج

دسته دوم دارای رفتارها یا تفکرات بیش از اندازه عاطفی یا غیرقابل پیش بینی هستند و اغلب رفتارهای آن به صورت نمایشی مشاهده می شود. مهمترین اختلالات شخصیتی این دسته عبارتند از:

اختلال شخصیت ضد اجتماعی: افراد دارای اختلال ضداجتماعی، به احساسات دیگران اهمیت نمی دهند و تمایل به پرخاشگری دارند. همچنین، برقراری روابط نزدیک با دیگران برایشان دشوار بوده و اغلب به راحتی ناامید می شوند. علاوه بر این، در مورد کارهایی که کردند احساس گناه نمی کنند و مطیع قانون نیستند. اغلب افراد با اختلال شخصیت ضد اجتماعی، کارها را بدون آنکه فکر کنند انجام می دهند. بی مسئولیتی و عدم اهمیت به امنیت یا احساس دیگران نیز از دیگر ویژگی های این اختلال شخصیتی به شمار می رود.

اختلال شخصیت مرزی: افراد دارای اختلال شخصیت مرزی، کارها را در همان لحظه بدون آنکه فکر کنند انجام می دهند. کنترل احساسات در این افراد به شدت دشوار است و نسبت به خود احساس بدی دارند. اغلب افراد با اختلال شخصیت مرزی تمایل به خودکشی دارند. اگرچه اغلب این افراد با دیگران به سرعت رابطه برقرار می کنند، اما به سرعت نیز آنها را از دست می دهد. افراد با اختلال شخصیت مرزی می توانند احساس پارانوئید یا افسردگی کند و به هنگام استرس داشتن ممکن است صداهایی را بشنود.

اختلال شخصیت نمایشی: افراد دارای اختلال شخصیت نمایشی، افراد خودمحوری هستند که احساسات سطحی و کوتاهی دارند. آنها اغلب به دنبال جلب توجه دیگران بوده و می خواهند اغواکننده باشند. افراد با اختلال شخصیت نمایشی همیشه نگران ظاهر خود هستند و در رابطه با دیگران تصور می کنند که بسیار صمیمانه رفتار می کند، اما در واقع چنین نیست.

اختلال شخصیتی خودشیفتگی: افراد دارای اختلال خودشیفتگی، افرادی هستند که طالب توجه دیگران هستند ولی احساسات گرم کمی از خود، نشان می دهند. آنها رویای موفقیت و قدرت زیادی دارند و دوست دارند دیگران به آن ها محبت و لطف کنند، درحالی خود آنها از توجه به احساسات دیگران ناتوان هستند. افراد با اختلال شخصیت خودشیفته اغلب در بیان استعدادها و دستاوردهایشان اغراق می کنند و به نوعی غرور و تکبر کاذب دارند.

خوشه C: مضطرب

افرادی که دارای اختلال های شخصیتی نوع سوم یا خوشه C هستند، اغلب رفتارها و تفکرات دلهره آور همراه با اضطراب دارند. مهمترین اختلالات شخصیتی گروه سوم عبارتند از:

اختلال شخصیت اجتنابی: نگرانی شدید یکی از مهمترین مشخصه های افراد دارای اختلال شخصیت اجتنابی یا دوری گزین است. این افراد اغلب نگران هستند که مبادا کار اشتباهی کنند و معمولا احساس ناکافی بودن، جذاب یا مهم نبودن می کنند. آنها به جزئیات بیش از حد مشغول هستند و در مورد دیگران قضاوتی و به انتقاد حساس می باشند. همچنین، افراد با اختلال شخصیتی اجتنابی به شدت محتاط و منزوی هستند.

اختلال شخصیت وابسته: افراد دارای اختلال شخصیت وابسته بسیار منفعل هستند. اغلب این افراد احساس ناامیدی و ناتوانی می کنند. افراد با اختلال شخصیت وابسته اجازه می دهند دیگران برای آنها تصمیم بگیرند و همان کاری را انجام می دهند که مورد تایید دیگران باشد. همچنین، انجام کارهای روزمره برای این اشخاص بسیار سخت است

اختلال شخصیت وسواسی: افراد با اختلال شخصیت وسواسی بیش از حد به جزئیات اهمیت می دهند و احساس کمالگرایی شدیدی دارند. آنها تمایل زیادی به کنترل دیگران و تمام امور زندگی داشته و اغلب نمی توانند اموری را به دیگران بسپارند. همچنین، این اشخاص سرسخت و کله شق هستند و به راحتی دوستان و فعالیت های لذت بخش را نادیده گرفته و فدای تعهد کاری خود می کنند. دور انداختن اشیا خراب و قدیمی برای ای افراد بسیار دشوار است و نمی توانند به راحتی پول خرج کنند. برای آشنایی بیشتر با اختلال وسواسی صحبت های دکتر بابک ثابتی را مشاهده نمایید.

باتوجه به انواع اختلالات شخصیتی مطرح شده ، ممکن است علائم و مشکلات شما دقیقا در هیچ یک از این دسته ها نباشد یا آن ها را در بیش از یک دسته ببینید. البته تشخیص هر یک از این اختلالات در اطرافیان خود کاری دشوار است، زیرا شناخت کامل ویژگی های شخصیتی و رفتاری در هر فرد به اطلاعات جامع تر و بررسی های دقیق تر نیاز است که تنها یک متخصص می تواند این کار را کند.

چه عواملی باعث اختلالات شخصیتی می شود؟

پاسخ به این پرسش مشخص نیست، اما به نظر می رسد مانند سایر اختلالات روانی، تربیت، مشکلات مغزی و ژن ها می توانند در بروز اختلالات شخصیتی نقش داشته باشند. نمونه هایی از مشکلاتی، که می تواند زمینه ساز بیماری روانی در فرد شود در زیر آمده است:

  • سوءاستفاده فیزیکی یا جنسی در کودکی
  • خشونت در خانواده
  • افرادی که والدین معتاد یا الکلی داشته باشند
  • پرخاشگری شدید و نافرمانی در دوران کودکی
  • مشکلات مالی شدید
  • از دست دادن یا مرگ یکی از اطرافیان نزدیک
  • اضطراب، افسردگی یا سایر مشکلات روانی

تشخیص اختلال شخصیت

تشخیص هر نوع اختلال شخصیتی در دیگران و حتی خودمان بسیار دشوار است و تنها روانپزشکان یا روانسناسان می توانند با معاینه فیزیکی و روانشناختی به اختلال شخصیتی افراد پی ببرند. اگرچه برخی از افراد مبتلا به اختلال شخصیت ضد اجتماعی، تفاوت های جزئی در ساختار مغز و نحوه کارکرد برخی مواد شیمیایی در مغز دارند. با این حال ، هیچ اسکن مغزی یا آزمایش خون وجود ندارد که بتواند اختلال شخصیت در فرد را تشخیص دهد.

آیا اختلالات شخصیتی قابل درمان است؟

افرادی که مشکل اختلال شخصیتی دارند، اگر به موقع به پزشک مراجعه و از روش های درمانی مناسب استفاده کنند، می توان امیدوار بود که نشانه های بیماری، در افراد دارای اختلال، رفع شود.

آیا به مرور زمان اختلالات شخصیتی تغییر می کند؟

به این سوال جواب مشخصی، نمی توان داد. شواهدی وجود دارد که نشان می دهد افراد دارای اختلال شخصیتی، با افزایش سن کم کم بهبود می یابند. به ویژه به نظر می رسد رفتار ضد اجتماعی در سن 30 تا 40 سالگی کاهش یابد. با این حال، نمی توان حکم قطعی داد و گاهی اوقات مشاهده می شود که نشانه های بیماری در افراد دارای اختلال با گذشت زمان شدیدتر هم شده است. به عنوان مثال، اختلال شخصیت اسکیزوتایپی می تواند به بیماری اسکیزوفرنی بیماری روانی تبدیل شود.

چه روش های درمانی برای اختلال شخصیت وجود دارد؟

بسیاری از افراد مبتلا به اختلال شخصیت، پس از مراجعه به پزشک متخصص، می توانند زندگی طبیعی و رضایت بخشی داشته باشند و با مشکلات خود کنار بیایند. درمان افراد مبتلا به اختلالات شخصیتی می تواند شامل روش های روانشناختی (گفتار درمانی) یا جسمی (دارویی) باشد.

در برخی از افراد لازم است ترکیبی از درمان های گروهی و فردی صورت بگیرد تا خود و دیگران را بهتر درک کنند، الگوهای فکری تغییر کنند و یا برخی از برداشت های ذهنی از رفتارهای دیگران تغییر کنند. با این حال، برخی از افراد دارای مشکلات روحی مانند افسردگی و اضطراب باید از دارو استفاده کنند. بستری شدن در بیمارستان آخرین راه حل درمانی است اگر چه راهکارهای درمانی که در بیمارستان های روانی ارائه می شود منجر به بهبودی سریع فرد می شود.

همانطور که گفته شد، بسیاری از افراد دارای اختلال شخصیتی می توانند زندگی آرامی داشته باشند. این افراد می توانند با دیگران دوست شوند، امور مالی را به تنهایی پرداخت کنند، در جمع های خانوادگی یا دوستان خود شرکت کنند. البته لازم است این افراد تحت حمایت عاطفی و کلامی دوستان یا اعضای خانواده خود باشند.

توصیه های پایانی

تشخیص اختلالات شخصیتی بسیار دشوار است و تنها از عهده یک روانپزشک یا روانشناس بر می آید. با این حال اگر کسی را در بین اطرافیان خود با علائم اختلال شخصیتی می بینید، به آنها برچسب بیمار یا دیوانه نزنید. این افراد مشکل مهمی دارند که گاهی خودشان نیز قادر درک آن نیستند و باید به آنها کمک شود. برچسب زدن به این افراد، هیچ فایده ای ندارد؛ به جای قضاوت کردن بهتر است آنها را بپذیرید و در کنار تلاش برای برقراری رابطه صمیمی، به آنها در انجام درمان های پزشک معالج کمک کنید.

برچسب ها:
دکتر بابک ثابتی

دکتر بابک ثابتی

متخصص اعصاب و روان (روانپزشک و درمانگر)
متخصص و مشاوره در زمینه های اختلالات روانپزشکی، ازدواج، اعتیاد، شغلی، مشکلات زناشویی و خانوادگی

آخرین دیدگاه‌ها

مقالات مرتبط
اختلال شخصیت وابسته

اختلال شخصیت وابسته

یکی از اختلالات روانی شایع که بر اساس الگوی رفتاری تکرارشونده‌ای شکل می‌گیرد، اختلال شخصیت وابسته یا اختلال DPD است....

پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.